Jak często należy przeprowadzać szkolenia BHP? Terminy, obowiązki i rodzaje szkoleń
Szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy są jednym z podstawowych elementów przygotowania pracownika do bezpiecznego wykonywania obowiązków zawodowych. Nie wystarczy jednak przeprowadzić szkolenia tylko raz. W zależności od zajmowanego stanowiska pracownik powinien uczestniczyć również w odpowiednich szkoleniach okresowych.
Jak często należy wykonywać szkolenia BHP? Kiedy przeprowadza się pierwsze szkolenie okresowe? Czy każdy pracownik musi odnawiać szkolenie w takim samym terminie? Odpowiedzi zależą przede wszystkim od rodzaju wykonywanej pracy i zajmowanego stanowiska.
W tym artykule wyjaśniamy najważniejsze zasady dotyczące organizacji szkoleń BHP.
Dlaczego szkolenia BHP są obowiązkowe?
Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikowi odpowiednie warunki wykonywania pracy oraz przekazać mu wiedzę niezbędną do wykonywania powierzonych obowiązków w sposób bezpieczny.
Pracownik powinien między innymi:
- znać zagrożenia występujące na swoim stanowisku pracy,
- wiedzieć, jak ograniczać ryzyko związane z wykonywanymi czynnościami,
- znać zasady prawidłowego korzystania z maszyn, urządzeń i wyposażenia,
- stosować wymagane środki ochrony zbiorowej i indywidualnej,
- wiedzieć, jak zachować się w razie wypadku lub sytuacji awaryjnej,
- znać podstawowe zasady postępowania w przypadku pożaru i konieczności ewakuacji.
Szkolenie BHP nie powinno być traktowane wyłącznie jako formalność potrzebna do skompletowania dokumentacji pracowniczej. Jego podstawowym zadaniem jest przygotowanie pracownika do bezpiecznego wykonywania pracy i ograniczenie ryzyka wystąpienia wypadku.
Jakie są rodzaje szkoleń BHP?
W praktyce należy rozróżnić przede wszystkim szkolenie wstępne BHP oraz szkolenie okresowe BHP. Choć oba dotyczą bezpieczeństwa i higieny pracy, pełnią inne funkcje i odbywają się na różnych etapach zatrudnienia.
Szkolenie wstępne BHP
Szkolenie wstępne odbywa się przed dopuszczeniem pracownika do wykonywania pracy. Jego zadaniem jest zapoznanie pracownika z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa oraz zagrożeniami związanymi z wykonywanymi obowiązkami.
Szkolenie wstępne obejmuje odpowiednie elementy przygotowania pracownika, w tym instruktaż ogólny oraz – w przypadkach, w których jest wymagany – instruktaż stanowiskowy.
Instruktaż ogólny pozwala zapoznać pracownika między innymi z podstawowymi przepisami i zasadami BHP obowiązującymi w zakładzie pracy oraz zasadami udzielania pierwszej pomocy.
Instruktaż stanowiskowy koncentruje się natomiast na konkretnym stanowisku pracy. Pracownik poznaje występujące na nim zagrożenia, bezpieczne sposoby wykonywania obowiązków oraz metody ochrony przed czynnikami mogącymi powodować wypadki lub negatywnie wpływać na zdrowie.
Szkolenie okresowe BHP
Wiedza dotycząca bezpieczeństwa pracy powinna być regularnie aktualizowana. Temu właśnie służą szkolenia okresowe BHP.
Ich celem jest przypomnienie i uzupełnienie wiadomości dotyczących bezpieczeństwa, zapoznanie uczestników z aktualnymi rozwiązaniami organizacyjno-technicznymi oraz utrwalenie zasad prawidłowego reagowania na zagrożenia.
Zakres i częstotliwość szkoleń okresowych zależą przede wszystkim od rodzaju stanowiska oraz charakteru wykonywanej pracy.
Jak często należy wykonywać szkolenie okresowe BHP?
Nie istnieje jeden wspólny termin ważności szkolenia okresowego dla wszystkich pracowników. Częstotliwość zależy od grupy stanowisk, do której należy dana osoba.
Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych
W przypadku pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych szkolenia okresowe przeprowadza się zasadniczo nie rzadziej niż raz na 3 lata.
Jeżeli jednak pracownik wykonuje prace szczególnie niebezpieczne, szkolenie okresowe powinno odbywać się częściej – nie rzadziej niż raz w roku.
Ma to szczególne znaczenie tam, gdzie wykonywane czynności wiążą się z podwyższonym ryzykiem wypadku lub możliwością wystąpienia poważnych konsekwencji dla zdrowia i życia.
Pracodawcy i osoby kierujące pracownikami
Pracodawcy oraz osoby kierujące pracownikami, takie jak kierownicy, mistrzowie czy brygadziści, powinni odbywać szkolenie okresowe nie rzadziej niż raz na 5 lat.
Osoby te mają szczególny wpływ na sposób organizacji pracy. Powinny więc znać nie tylko podstawowe zasady BHP, ale również obowiązki związane z organizowaniem bezpiecznych stanowisk, nadzorowaniem pracowników i reagowaniem na nieprawidłowości.
Pracownicy inżynieryjno-techniczni
Do tej grupy mogą należeć między innymi projektanci, konstruktorzy, technolodzy oraz osoby zajmujące się organizacją produkcji.
Szkolenie okresowe dla pracowników inżynieryjno-technicznych powinno być przeprowadzane nie rzadziej niż raz na 5 lat.
Jest to szczególnie istotne, ponieważ decyzje podejmowane przez te osoby mogą bezpośrednio wpływać na bezpieczeństwo maszyn, procesów technologicznych oraz stanowisk pracy.
Pracownicy służby BHP i osoby wykonujące zadania tej służby
Specjaliści odpowiedzialni za bezpieczeństwo i higienę pracy również muszą regularnie aktualizować swoją wiedzę.
Szkolenie okresowe dla pracowników służby BHP oraz osób wykonujących zadania tej służby przeprowadza się nie rzadziej niż raz na 5 lat.
Pracownicy administracyjno-biurowi
W przypadku pracowników administracyjno-biurowych sytuacja wymaga dokładniejszej analizy. Obowiązek odbywania szkolenia okresowego zależy między innymi od warunków określonych w obowiązujących przepisach oraz kategorii ryzyka związanej z działalnością pracodawcy.
Nie należy więc automatycznie zakładać, że każdy pracownik biurowy musi odbywać szkolenie okresowe w identycznym cyklu.
Jeżeli dla danego pracownika szkolenie okresowe jest wymagane, termin jego kolejnego przeprowadzenia należy ustalić zgodnie z właściwymi przepisami i charakterem wykonywanej pracy.
Kiedy należy przeprowadzić pierwsze szkolenie okresowe BHP?
Termin pierwszego szkolenia okresowego również zależy od stanowiska.
W przypadku pracodawców oraz osób kierujących pracownikami pierwsze szkolenie okresowe powinno zostać przeprowadzone w okresie do 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy na danym stanowisku.
W przypadku pozostałych grup objętych obowiązkiem szkolenia okresowego pierwsze takie szkolenie przeprowadza się co do zasady do 12 miesięcy od rozpoczęcia pracy na danym stanowisku.
Warto pilnować tych terminów już od momentu zatrudnienia pracownika. Odkładanie organizacji szkolenia na ostatnią chwilę zwiększa ryzyko przeoczenia obowiązku i powstania braków w dokumentacji.
Czy szkolenie BHP można zrobić online?
Nie każde szkolenie BHP może być przeprowadzone online. Dopuszczalna forma zależy od rodzaju szkolenia oraz grupy stanowisk.
W przypadku części szkoleń okresowych możliwe jest wykorzystanie formy samokształcenia kierowanego, co pozwala uczestnikowi zapoznać się z odpowiednio przygotowanymi materiałami bez konieczności uczestniczenia w tradycyjnych zajęciach stacjonarnych.
Takie rozwiązanie może być wygodne między innymi dla:
- pracodawców i osób kierujących pracownikami,
- pracowników administracyjno-biurowych objętych obowiązkiem szkolenia,
- pracowników inżynieryjno-technicznych,
- innych grup, dla których przepisy dopuszczają odpowiednią formę kształcenia na odległość.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku szkoleń okresowych pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych. Takie szkolenie powinno odbywać się w formie instruktażu i nie powinno być zastępowane zwykłym kursem online w formie samokształcenia kierowanego.
Czy szkolenie BHP kończy się egzaminem?
Szkolenie okresowe kończy się egzaminem sprawdzającym przyswojenie przez uczestnika wiedzy objętej programem szkolenia oraz umiejętność wykonywania lub organizowania pracy zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy.
Po prawidłowym ukończeniu szkolenia uczestnik otrzymuje odpowiednie zaświadczenie potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego BHP.
Dokumentacja związana ze szkoleniami pracowników powinna być właściwie przechowywana przez pracodawcę.
Kto odpowiada za zorganizowanie szkolenia BHP?
Za zapewnienie pracownikowi odpowiedniego szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy odpowiada pracodawca.
To po jego stronie leży obowiązek dopilnowania, aby pracownik posiadał wymagane przygotowanie do wykonywania swoich obowiązków oraz – jeśli podlega szkoleniom okresowym – odbywał je w odpowiednich terminach.
W praktyce warto prowadzić uporządkowany rejestr szkoleń zawierający między innymi:
- imię i nazwisko pracownika,
- rodzaj zajmowanego stanowiska,
- datę ukończenia szkolenia,
- rodzaj przeprowadzonego szkolenia,
- termin, w którym należy zaplanować kolejne szkolenie.
Takie rozwiązanie jest szczególnie przydatne w przedsiębiorstwach zatrudniających większą liczbę osób lub pracowników należących do różnych grup stanowisk.
Co grozi za brak aktualnego szkolenia BHP?
Dopuszczenie pracownika do wykonywania obowiązków bez wymaganego przeszkolenia może oznaczać naruszenie obowiązków związanych z zapewnieniem bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.
Problem staje się szczególnie poważny w przypadku kontroli lub wystąpienia wypadku przy pracy. Braki w szkoleniach i dokumentacji mogą wskazywać, że pracodawca nie dopełnił wszystkich wymaganych obowiązków.
Dlatego warto traktować terminy szkoleń BHP jako stały element zarządzania bezpieczeństwem w firmie, podobnie jak badania profilaktyczne pracowników, ocenę ryzyka zawodowego czy wymagane przeglądy techniczne.
Najczęstsze błędy związane ze szkoleniami BHP
W praktyce problemy często wynikają nie z celowego ignorowania przepisów, lecz z niewłaściwej organizacji dokumentacji lub błędnego zakwalifikowania pracownika.
Do częstych błędów należą:
- przekroczenie terminu kolejnego szkolenia okresowego,
- dobranie niewłaściwego rodzaju szkolenia do stanowiska,
- traktowanie wszystkich pracowników według jednego schematu,
- przeprowadzanie szkolenia w formie niedopuszczalnej dla danej grupy stanowisk,
- braki w dokumentacji potwierdzającej odbycie szkolenia,
- nieuwzględnianie rzeczywistego charakteru pracy przy kwalifikowaniu pracownika do odpowiedniej grupy.
Szczególnie ważny jest ostatni punkt. Sama nazwa stanowiska nie zawsze wystarcza do prawidłowego określenia rodzaju wymaganego szkolenia. Znaczenie ma również zakres obowiązków, środowisko pracy i występujące zagrożenia.
Szkolenie BHP – nie tylko obowiązek, ale element bezpieczeństwa firmy
Regularne szkolenia BHP pomagają pracownikom aktualizować wiedzę, przypominają o zagrożeniach i utrwalają prawidłowe sposoby postępowania. Dobrze przeprowadzone szkolenie powinno odnosić się do rzeczywistych warunków pracy, a nie ograniczać się wyłącznie do formalnego spełnienia obowiązku.
Dla pracodawcy oznacza to nie tylko prawidłową dokumentację, ale przede wszystkim lepszą organizację bezpieczeństwa w przedsiębiorstwie.
PCSZ prowadzi szkolenia z zakresu BHP dla różnych grup zawodowych, w tym pracodawców i osób kierujących pracownikami, pracowników administracyjno-biurowych, inżynieryjno-technicznych, pracowników na stanowiskach robotniczych oraz innych grup wymagających odpowiednio dobranego programu szkolenia.
Jeżeli nie wiesz, jakie szkolenie powinien odbyć dany pracownik, warto ustalić to na podstawie rzeczywistego charakteru jego pracy i występujących na stanowisku zagrożeń.
Potrzebujesz szkolenia BHP dla siebie lub swoich pracowników?
Sprawdź ofertę szkoleń PCSZ i wybierz szkolenie odpowiednie dla danego stanowiska. W przypadku większej liczby pracowników lub wątpliwości dotyczących właściwego rodzaju szkolenia skontaktuj się z nami – pomożemy dobrać odpowiednie rozwiązanie.