Hydrant wewnętrzny i zewnętrzny – czym się różnią i jak wyglądają ich przeglądy?

Hydranty są jednym z podstawowych elementów ochrony przeciwpożarowej. Choć zarówno hydranty wewnętrzne, jak i zewnętrzne wykorzystują wodę do prowadzenia działań gaśniczych, różnią się budową, przeznaczeniem, lokalizacją oraz sposobem użytkowania.

Różnice dotyczą również zakresu wykonywanych przeglądów technicznych, konserwacji i badań. Sam fakt, że z hydrantu wypływa woda, nie oznacza jeszcze, że urządzenie jest w pełni sprawne i zapewnia wymagane parametry.

Czym różni się hydrant wewnętrzny od zewnętrznego? Jak często należy wykonywać ich przeglądy? Co sprawdza konserwator i na czym polega badanie wydajności hydrantu? W tym artykule wyjaśniamy najważniejsze kwestie.

Czym jest hydrant wewnętrzny?

Hydrant wewnętrzny jest urządzeniem przeciwpożarowym znajdującym się wewnątrz budynku i zasilanym z instalacji wodociągowej przeciwpożarowej. Jego zadaniem jest umożliwienie poboru wody i prowadzenia działań gaśniczych w przypadku powstania pożaru.

Najczęściej kojarzymy go z charakterystyczną szafką hydrantową umieszczoną na ścianie lub we wnęce.

W zależności od zastosowanego rozwiązania w jej wnętrzu mogą znajdować się między innymi:

• zawór hydrantowy,
• wąż półsztywny na zwijadle lub wąż płasko składany,
• prądownica,
• elementy umożliwiające rozwinięcie i obsługę węża.

Hydranty wewnętrzne występują w różnych typach i konfiguracjach. Dobór odpowiedniego rozwiązania zależy między innymi od rodzaju budynku, jego przeznaczenia oraz obowiązujących wymagań ochrony przeciwpożarowej.

Czym jest hydrant zewnętrzny?

Hydrant zewnętrzny jest elementem przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę. Znajduje się poza budynkiem i umożliwia pobór wody potrzebnej do prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych.

Z hydrantów zewnętrznych korzystają przede wszystkim jednostki ochrony przeciwpożarowej. W razie pożaru umożliwiają one podłączenie odpowiedniego sprzętu i pobieranie wody z sieci.

Najczęściej spotykamy dwa podstawowe rozwiązania:

• hydranty nadziemne – których zasadnicza część znajduje się ponad poziomem gruntu,
• hydranty podziemne – umieszczone pod powierzchnią terenu i dostępne poprzez odpowiednio zabezpieczoną skrzynkę.

Hydrant zewnętrzny może wyglądać znacznie prościej niż szafka hydrantowa znajdująca się w budynku, jednak jego prawidłowe działanie ma ogromne znaczenie dla zapewnienia odpowiedniej ilości wody podczas prowadzenia akcji gaśniczej.

Hydrant wewnętrzny a zewnętrzny – najważniejsze różnice

Podstawowa różnica wynika z miejsca zastosowania i przeznaczenia obu urządzeń.

Hydrant wewnętrzny znajduje się w budynku i stanowi część jego zabezpieczenia przeciwpożarowego. Umożliwia prowadzenie działań gaśniczych za pomocą znajdującego się przy nim węża i prądownicy.

Hydrant zewnętrzny znajduje się natomiast na zewnątrz i służy przede wszystkim jako punkt poboru wody do celów przeciwpożarowych.

Najważniejsze różnice można przedstawić następująco:

Hydrant wewnętrzny	Hydrant zewnętrzny
Znajduje się wewnątrz budynku	Znajduje się na zewnątrz budynku
Jest częścią instalacji wodociągowej przeciwpożarowej obiektu	Jest elementem przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę
Zazwyczaj posiada wąż i prądownicę	Stanowi punkt poboru wody wymagający użycia odpowiedniego sprzętu
Może być używany do podjęcia działań gaśniczych wewnątrz obiektu	Służy przede wszystkim do zapewnienia wody podczas działań ratowniczo-gaśniczych
Występuje m.in. w szafkach hydrantowych	Występuje jako hydrant nadziemny lub podziemny

Mimo tych różnic oba rodzaje hydrantów mają jedną wspólną cechę: muszą pozostawać sprawne i gotowe do użycia w sytuacji zagrożenia.

Jak często należy wykonywać przeglądy hydrantów?

Urządzenia przeciwpożarowe powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami określonymi w odpowiednich Polskich Normach, dokumentacji techniczno-ruchowej oraz instrukcjach opracowanych przez producentów.

Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne wykonuje się w okresach ustalonych przez producenta, jednak co do zasady nie rzadziej niż raz w roku.

Jak wygląda przegląd hydrantu wewnętrznego?

Przegląd hydrantu wewnętrznego nie powinien ograniczać się do otwarcia szafki i sprawdzenia, czy znajduje się w niej wąż.

Konserwator powinien ocenić stan urządzenia oraz jego gotowość do prawidłowego działania.

W zależności od rodzaju hydrantu zakres kontroli może obejmować między innymi:

• sprawdzenie dostępności hydrantu,
• kontrolę prawidłowości i widoczności oznakowania,
• ocenę stanu szafki hydrantowej,
• sprawdzenie zaworu hydrantowego,
• kontrolę stanu węża,
• sprawdzenie prądownicy,
• kontrolę połączeń poszczególnych elementów,
• sprawdzenie szczelności,
• ocenę możliwości swobodnego rozwinięcia i użycia węża,
• sprawdzenie wymaganych parametrów pracy hydrantu.

Zakres czynności powinien być dostosowany do konkretnego typu hydrantu oraz wymagań dotyczących jego eksploatacji.

Dlaczego dostęp do hydrantu jest tak ważny?

Jednym z częstych problemów spotykanych w zakładach pracy, magazynach i innych obiektach jest ograniczenie dostępu do szafki hydrantowej.

Przed hydrantem mogą zostać ustawione:

• palety z towarem,
• kartony,
• regały,
• meble,
• maszyny lub urządzenia,
• inne elementy wyposażenia.

Nawet w pełni sprawny technicznie hydrant traci swoją użyteczność, jeżeli w sytuacji zagrożenia nie można szybko uzyskać do niego dostępu.

Dlatego podczas przeglądu należy ocenić nie tylko stan samego urządzenia, ale również jego dostępność.

Kontrola węża hydrantowego

Wąż jest jednym z podstawowych elementów wyposażenia hydrantu wewnętrznego. Jego stan ma bezpośredni wpływ na możliwość skutecznego wykorzystania urządzenia.

Podczas kontroli należy zwrócić uwagę między innymi na:

• stan powierzchni węża,
• ewentualne pęknięcia, przetarcia i inne uszkodzenia,
• stan łączników,
• szczelność połączeń,
• prawidłowe ułożenie węża,
• możliwość jego swobodnego rozwinięcia.

Węże hydrantowe podlegają również odpowiednim próbom zgodnie z wymaganiami dotyczącymi ich rodzaju i eksploatacji.

W przypadku określonych węży stosowanych w hydrantach wewnętrznych istotne znaczenie mają okresowe próby ciśnieniowe wykonywane zgodnie z właściwymi wymaganiami.

Na czym polega badanie wydajności hydrantu wewnętrznego?

Jednym z najważniejszych elementów oceny sprawności hydrantu jest sprawdzenie jego parametrów pracy.

Nie wystarczy odkręcić zaworu i stwierdzić, że „woda leci”.

Hydrant powinien zapewniać odpowiednią wydajność przy wymaganym ciśnieniu. W celu ich oceny wykonuje się odpowiednie pomiary przy użyciu przeznaczonego do tego sprzętu.

Osoba wykonująca badanie powinna wiedzieć:

• jak prawidłowo przygotować urządzenie do pomiaru,
• jak korzystać ze sprzętu pomiarowego,
• jakie wartości należy sprawdzić,
• jak interpretować otrzymane wyniki,
• jak prawidłowo udokumentować wykonane badanie.

Błędnie przeprowadzony pomiar może prowadzić do nieprawidłowej oceny stanu instalacji.

Jak wygląda przegląd hydrantu zewnętrznego?

Zakres przeglądu hydrantu zewnętrznego różni się od kontroli hydrantu znajdującego się wewnątrz budynku.

W tym przypadku nie mamy typowej szafki wyposażonej w wąż i prądownicę. Konserwator skupia się przede wszystkim na stanie technicznym samego hydrantu, możliwości jego prawidłowej obsługi oraz parametrach dostępnego źródła wody.

W zależności od rodzaju urządzenia podczas przeglądu można sprawdzać między innymi:

• stan techniczny hydrantu,
• dostępność urządzenia,
• prawidłowość oznakowania,
• stan elementów służących do obsługi hydrantu,
• szczelność urządzenia,
• możliwość prawidłowego otwierania i zamykania,
• stan nasad i innych elementów przyłączeniowych,
• widoczne ślady korozji lub uszkodzeń mechanicznych,
• parametry związane z wydajnością i ciśnieniem.

W przypadku hydrantów podziemnych istotny jest również stan i dostępność elementów umożliwiających dotarcie do urządzenia oraz jego prawidłową obsługę.

Badanie wydajności hydrantu zewnętrznego

Podobnie jak w przypadku hydrantów wewnętrznych, samo pojawienie się wody po uruchomieniu hydrantu zewnętrznego nie wystarcza do rzetelnej oceny jego sprawności.

Jednym z istotnych elementów kontroli może być pomiar wydajności hydrantu oraz parametrów ciśnienia.

Badanie wykonuje się przy użyciu odpowiedniego sprzętu pomiarowego, a uzyskane wyniki należy właściwie zinterpretować i udokumentować.

W określonych sytuacjach konieczne może być również sprawdzenie parametrów przy jednoczesnym poborze wody z więcej niż jednego punktu. Sposób przeprowadzenia badania powinien odpowiadać wymaganiom dotyczącym konkretnej instalacji i przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę.

Najczęstsze problemy z hydrantami zewnętrznymi

Hydranty zewnętrzne są szczególnie narażone na wpływ warunków atmosferycznych oraz uszkodzenia mechaniczne.

Do problemów spotykanych podczas kontroli mogą należeć między innymi:

• korozja elementów hydrantu,
• uszkodzenia mechaniczne,
• problemy z otwieraniem lub zamykaniem,
• nieszczelności,
• utrudniony dostęp do urządzenia,
• brak lub niewłaściwe oznakowanie,
• zbyt niska wydajność,
• nieprawidłowe parametry ciśnienia.

Szczególnym problemem może być ograniczenie dostępu do hydrantu przez zaparkowane pojazdy, składowane materiały, roślinność lub inne przeszkody.

Czy hydrant nadziemny i podziemny sprawdza się tak samo?

Podstawowy cel kontroli jest podobny – należy ocenić, czy urządzenie jest sprawne i może spełnić swoją funkcję.

Różnice konstrukcyjne powodują jednak, że zakres poszczególnych czynności będzie się różnił.

Hydrant nadziemny jest łatwiej widoczny i dostępny, ale pozostaje bardziej narażony na:

• uszkodzenia mechaniczne,
• uderzenia pojazdów,
• korozję,
• wpływ warunków atmosferycznych.

W przypadku hydrantu podziemnego szczególnej uwagi wymaga natomiast dostęp do urządzenia oraz stan elementów znajdujących się pod powierzchnią terenu.

Konserwator powinien znać specyfikę obu rozwiązań i potrafić prawidłowo przeprowadzić wymagane czynności kontrolne.

Jakie są najczęstsze błędy podczas przeglądów hydrantów?

Nieprawidłowo przeprowadzony przegląd może stworzyć fałszywe poczucie bezpieczeństwa. Urządzenie zostaje oznaczone jako sprawdzone, mimo że nie wykonano wszystkich wymaganych czynności.

Do często popełnianych błędów należą:

• ograniczenie kontroli wyłącznie do oględzin wizualnych,
• brak sprawdzenia wymaganych parametrów pracy,
• nieprawidłowe wykonywanie pomiarów wydajności,
• używanie niewłaściwego lub niesprawdzonego sprzętu pomiarowego,
• pomijanie stanu węży hydrantowych,
• brak kontroli dostępności urządzenia,
• ignorowanie drobnych nieszczelności i oznak korozji,
• brak odpowiedniej dokumentacji z wykonanych czynności,
• nieusuwanie usterek wykrytych podczas przeglądu.

Co powinno znaleźć się w protokole z przeglądu hydrantu?

Po przeprowadzeniu kontroli należy odpowiednio udokumentować wykonane czynności.

Zakres dokumentacji zależy od rodzaju hydrantu i przeprowadzonych badań, jednak protokół może zawierać między innymi:

• dane obiektu lub lokalizacji,
• datę wykonania przeglądu,
• identyfikację kontrolowanego hydrantu,
• rodzaj urządzenia,
• zakres wykonanych czynności,
• wyniki przeprowadzonych pomiarów,
• informacje o stanie technicznym,
• wykaz stwierdzonych usterek,
• zalecenia dotyczące napraw lub dalszego postępowania,
• dane osoby wykonującej przegląd.

Dobrze prowadzona dokumentacja pozwala śledzić historię urządzenia oraz porównywać wyniki kolejnych badań.

Przegląd, konserwacja i badanie wydajności – czy to jest to samo?

Pojęcia te są ze sobą związane, ale nie powinny być traktowane jako synonimy.

Przegląd techniczny służy ocenie stanu urządzenia oraz jego gotowości do działania.

Konserwacja obejmuje czynności mające na celu utrzymanie urządzenia w odpowiednim stanie technicznym i funkcjonalnym.

Badanie wydajności pozwala natomiast sprawdzić określone parametry pracy hydrantu przy użyciu odpowiednich metod i urządzeń pomiarowych.

W praktyce podczas kompleksowej obsługi hydrantu czynności te mogą być ze sobą ściśle powiązane.

Kto może wykonywać przeglądy i konserwację hydrantów?

Osoba wykonująca przeglądy, konserwację i badania hydrantów powinna posiadać wiedzę oraz umiejętności odpowiednie do zakresu wykonywanych czynności.

Powinna znać między innymi:

• budowę poszczególnych rodzajów hydrantów,
• zasady ich działania,
• wymagania dotyczące instalacji przeciwpożarowych,
• metody wykonywania przeglądów i konserwacji,
• zasady wykonywania pomiarów wydajności i ciśnienia,
• obsługę odpowiedniego sprzętu pomiarowego,
• najczęściej występujące usterki,
• zasady sporządzania dokumentacji z przeprowadzonych czynności.

Warto pamiętać, że hydranty wewnętrzne i zewnętrzne różnią się nie tylko wyglądem, ale również sposobem wykonywania określonych czynności kontrolnych.

Dlatego osoba chcąca zawodowo zajmować się kompleksową obsługą obu rodzajów urządzeń powinna posiadać przygotowanie obejmujące specyfikę każdego z nich.

Czy warto specjalizować się w konserwacji obu rodzajów hydrantów?

Dla osoby rozwijającej działalność w branży ochrony przeciwpożarowej posiadanie kompetencji dotyczących zarówno hydrantów wewnętrznych, jak i zewnętrznych może znacząco rozszerzyć zakres świadczonych usług.

Klient posiadający zakład produkcyjny, magazyn, centrum logistyczne lub inny większy obiekt może posiadać jednocześnie:

• hydranty wewnętrzne,
• hydranty zewnętrzne,
• gaśnice,
• inne urządzenia i systemy przeciwpożarowe.

Możliwość wykonania większego zakresu usług przez jednego specjalistę lub jedną firmę jest wygodna dla zarządcy obiektu, a dla konserwatora oznacza możliwość pozyskiwania bardziej kompleksowych zleceń.

Chcesz nauczyć się wykonywać przeglądy hydrantów?

PCSZ prowadzi specjalistyczne szkolenia dla osób, które chcą zdobyć lub rozszerzyć wiedzę dotyczącą przeglądów, konserwacji i badań hydrantów.

W naszej ofercie znajdziesz między innymi:

• kurs konserwatora hydrantów wewnętrznych,
• kurs konserwatora hydrantów zewnętrznych.

Podczas szkoleń uczestnicy poznają zagadnienia związane z budową i działaniem urządzeń, wymaganiami technicznymi, wykonywaniem czynności kontrolnych i konserwacyjnych, badaniem wydajności oraz prawidłowym dokumentowaniem przeprowadzonych prac.

Zdobyta wiedza pozwala lepiej przygotować się do wykonywania rzeczywistych czynności związanych z obsługą urządzeń przeciwpożarowych.

Hydrant wewnętrzny czy zewnętrzny – podsumowanie

Choć oba rodzaje hydrantów wykorzystują wodę do ochrony przeciwpożarowej, pełnią odmienne funkcje.

Hydrant wewnętrzny jest elementem zabezpieczenia znajdującego się wewnątrz budynku i jest wyposażony w elementy umożliwiające prowadzenie działań gaśniczych.

Hydrant zewnętrzny stanowi natomiast punkt poboru wody wykorzystywanej przede wszystkim podczas działań ratowniczo-gaśniczych.

W obu przypadkach kluczowe znaczenie mają:

• regularne przeglądy techniczne,
• prawidłowo wykonywana konserwacja,
• kontrola dostępności urządzenia,
• sprawdzenie wymaganych parametrów pracy,
• usuwanie wykrytych usterek,
• rzetelne dokumentowanie wykonanych czynności.

Najważniejszym celem przeglądu nie jest samo spełnienie formalnego obowiązku. Hydrant powinien być rzeczywiście sprawny i gotowy do użycia wtedy, gdy pojawi się zagrożenie pożarowe.

Rozwijaj swoje kompetencje z PCSZ

Jeżeli chcesz zawodowo wykonywać przeglądy i konserwację hydrantów, sprawdź ofertę szkoleń PCSZ.

Możesz zdobyć wiedzę dotyczącą hydrantów wewnętrznych i zewnętrznych, a następnie rozszerzać zakres swoich kompetencji o kolejne urządzenia i systemy przeciwpożarowe.