Gaśnice i hydranty w firmie – najczęstsze błędy podczas przeglądów i konserwacji

Gaśnice i hydranty należą do podstawowego wyposażenia przeciwpożarowego wielu budynków. Spotykamy je w zakładach pracy, magazynach, biurowcach, obiektach handlowych, szkołach, hotelach oraz budynkach użyteczności publicznej.

Sama obecność sprzętu przeciwpożarowego nie oznacza jednak, że w przypadku pożaru będzie on gotowy do użycia. Gaśnica może być uszkodzona, hydrant może nie zapewniać wymaganych parametrów, a dostęp do urządzenia może zostać zastawiony. Wiele takich problemów można wykryć podczas prawidłowo przeprowadzonego przeglądu.

Jakie błędy najczęściej dotyczą gaśnic i hydrantów? Na co zwracać uwagę podczas kontroli? Dlaczego samo przyklejenie kontrolki z datą kolejnego przeglądu zdecydowanie nie wystarcza?

Przyjrzyjmy się najważniejszym problemom.

Dlaczego sprawność gaśnic i hydrantów jest tak ważna?

W pierwszych chwilach po zauważeniu pożaru sytuacja może rozwijać się bardzo szybko. Jeżeli warunki pozwalają na bezpieczne podjęcie próby gaszenia, dostępny i sprawny sprzęt może pomóc ograniczyć rozwój zagrożenia do czasu przyjazdu jednostek ochrony przeciwpożarowej.

Problem pojawia się wtedy, gdy dopiero w sytuacji awaryjnej okazuje się, że:

• gaśnica jest niedostępna lub niesprawna,
• brakuje elementów wyposażenia hydrantu,
• wąż hydrantowy jest uszkodzony,
• zawór nie działa prawidłowo,
• hydrant nie osiąga wymaganych parametrów,
• urządzenie zostało zasłonięte lub zastawione,
• oznakowanie jest niewidoczne albo nieczytelne.

Właśnie dlatego urządzenia i sprzęt przeciwpożarowy wymagają nie tylko prawidłowego rozmieszczenia, ale również systematycznych przeglądów technicznych i czynności konserwacyjnych.

Jak często należy kontrolować gaśnice i hydranty?

Urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice powinny być poddawane przeglądom technicznym oraz czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami określonymi w odpowiednich Polskich Normach, dokumentacji techniczno-ruchowej oraz instrukcjach producentów.

Przeglądy i konserwację wykonuje się w okresach ustalonych przez producenta, jednak co do zasady nie rzadziej niż raz w roku.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie czynności dotyczące każdego urządzenia wykonuje się dokładnie raz na 12 miesięcy. Poszczególne elementy instalacji mogą podlegać dodatkowym kontrolom, próbom i badaniom wykonywanym w innych terminach.

Błąd nr 1 – traktowanie przeglądu jako formalności

Jednym z najpoważniejszych błędów jest sprowadzanie przeglądu do sprawdzenia daty i umieszczenia nowej kontrolki konserwacyjnej.

Kontrolka nie jest dowodem sprawności urządzenia sama w sobie. Najważniejsze jest to, jakie czynności faktycznie zostały wykonane podczas przeglądu i jaki był ich wynik.

Rzetelny przegląd powinien pozwolić odpowiedzieć na podstawowe pytanie: czy urządzenie jest sprawne i może prawidłowo spełnić swoją funkcję?

W przypadku gaśnicy oznacza to ocenę jej stanu technicznego zgodnie z wymaganiami dotyczącymi konkretnego typu urządzenia. Przy hydrancie zakres kontroli jest jeszcze inny i może wymagać odpowiednich prób oraz pomiarów.

Błąd nr 2 – brak swobodnego dostępu do gaśnicy

Gaśnica może być całkowicie sprawna, ale niewiele pomoże, jeżeli w sytuacji zagrożenia nie będzie można szybko do niej dotrzeć.

W zakładach pracy zdarza się, że dostęp do sprzętu przeciwpożarowego zostaje ograniczony przez:

• kartony i opakowania,
• regały magazynowe,
• meble,
• palety z towarem,
• tymczasowo ustawione urządzenia,
• materiały składowane w ciągach komunikacyjnych.

Problem często pojawia się stopniowo. W dniu montażu gaśnica znajduje się w prawidłowym miejscu, ale po zmianie aranżacji pomieszczenia lub sposobu magazynowania dostęp do niej staje się utrudniony.

Dlatego podczas kontroli należy zwracać uwagę nie tylko na samą gaśnicę, ale również na jej dostępność i warunki rozmieszczenia.

Błąd nr 3 – niewłaściwe oznakowanie

W sytuacji pożaru liczą się sekundy. Osoba znajdująca się w budynku powinna być w stanie szybko zlokalizować sprzęt gaśniczy.

Oznakowanie może być nieskuteczne, jeśli:

• zostało zasłonięte,
• jest słabo widoczne,
• znajduje się w niewłaściwym miejscu,
• uległo uszkodzeniu,
• zmieniono układ pomieszczenia bez dostosowania oznaczeń.

Podczas przeglądów warto więc oceniać urządzenie w kontekście całego miejsca, w którym zostało zamontowane.

Błąd nr 4 – brak kontroli stanu technicznego gaśnicy

Gaśnica może przez wiele lat nie zostać użyta, ale nadal podlega wpływowi otoczenia i naturalnemu zużyciu.

W zależności od rodzaju urządzenia podczas przeglądu uwagę mogą wymagać między innymi:

• zbiornik gaśnicy,
• zawór i mechanizm uruchamiający,
• zabezpieczenia i plomby,
• wąż oraz prądownica, jeśli występują,
• wskaźnik ciśnienia, jeżeli gaśnica jest w niego wyposażona,
• stan oznaczeń i instrukcji obsługi,
• ślady korozji lub uszkodzeń mechanicznych.

Szczególną uwagę powinny zwracać widoczne wgniecenia, korozja, uszkodzenia elementów roboczych lub ślady świadczące o wcześniejszym użyciu urządzenia.

Nie każdą nieprawidłowość można usunąć w ramach prostych czynności konserwacyjnych. W niektórych przypadkach konieczna jest naprawa, wykonanie odpowiednich badań albo wycofanie sprzętu z użytkowania.

Błąd nr 5 – niewłaściwy dobór gaśnic

Nie każda gaśnica nadaje się do gaszenia każdego rodzaju pożaru. Rodzaj zastosowanego środka gaśniczego powinien odpowiadać zagrożeniom, jakie mogą wystąpić w konkretnym miejscu.

Inne zagrożenia występują w typowym biurze, inne w warsztacie, magazynie, kuchni gastronomicznej czy zakładzie produkcyjnym.

Przy doborze wyposażenia należy więc brać pod uwagę między innymi:

• rodzaj materiałów znajdujących się w obiekcie,
• charakter prowadzonej działalności,
• możliwe źródła zapłonu,
• powierzchnię i układ budynku,
• wymagania dotyczące rozmieszczenia sprzętu.

Błędem jest założenie, że dowolna gaśnica umieszczona w budynku automatycznie oznacza prawidłowe zabezpieczenie obiektu.

Błąd nr 6 – przegląd hydrantu ograniczony do otwarcia szafki

W przypadku hydrantów wewnętrznych kontrola wizualna jest tylko jednym z elementów przeglądu.

Samo stwierdzenie, że w szafce znajduje się wąż i prądownica, nie daje jeszcze odpowiedzi na pytanie, czy urządzenie będzie działało prawidłowo podczas pożaru.

W zależności od rodzaju hydrantu i zakresu wymaganej kontroli sprawdzeniu mogą podlegać między innymi:

• stan szafki hydrantowej,
• oznaczenie i dostępność hydrantu,
• zawór hydrantowy,
• wąż hydrantowy,
• prądownica,
• połączenia poszczególnych elementów,
• szczelność,
• możliwość prawidłowego rozwinięcia węża,
• parametry pracy urządzenia.

Hydrant jest elementem instalacji, dlatego jego rzeczywiste działanie zależy nie tylko od wyposażenia znajdującego się w szafce.

Błąd nr 7 – pomijanie badania wydajności hydrantu

Jednym z kluczowych zagadnień związanych z kontrolą hydrantów jest sprawdzenie, czy urządzenie zapewnia wymagane parametry pracy.

Sam wypływ wody z hydrantu nie oznacza jeszcze, że wszystko działa prawidłowo.

Do rzetelnej oceny potrzebne może być wykonanie odpowiedniego pomiaru wydajności i parametrów ciśnienia przy użyciu właściwego sprzętu pomiarowego.

Prawidłowo przeprowadzone badanie pozwala ocenić, czy hydrant może zapewnić parametry wymagane dla danego rodzaju urządzenia i instalacji.

Typowym błędem jest uznanie hydrantu za sprawny wyłącznie dlatego, że po otwarciu zaworu pojawiła się woda.

Błąd nr 8 – nieprawidłowe wykonywanie pomiarów

Sam fakt użycia urządzenia pomiarowego nie gwarantuje jeszcze wiarygodnego wyniku.

Osoba wykonująca badanie powinna wiedzieć:

• jak prawidłowo przygotować hydrant do pomiaru,
• jak korzystać z zastosowanego sprzętu,
• jakie parametry należy zmierzyć,
• jak interpretować uzyskane wyniki,
• jak udokumentować przeprowadzone badanie.

Błędy metodologiczne mogą prowadzić do uzyskania wyników, które nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu instalacji.

W konsekwencji niesprawny lub niewydajny hydrant może zostać błędnie uznany za sprawny.

Błąd nr 9 – zapominanie o wężach hydrantowych

Wąż jest jednym z najważniejszych elementów hydrantu, a jednocześnie przez długi czas może pozostawać nieużywany.

Nie oznacza to, że można ograniczyć jego kontrolę wyłącznie do pobieżnego sprawdzenia wyglądu.

Należy zwracać uwagę między innymi na:

• stan materiału,
• ewentualne pęknięcia i przetarcia,
• stan łączników,
• szczelność,
• prawidłowe ułożenie węża,
• możliwość jego swobodnego użycia.

Węże hydrantowe podlegają również odpowiednim próbom zgodnie z wymaganiami dotyczącymi ich eksploatacji. Harmonogram takich czynności powinien być uwzględniony w dokumentacji serwisowej obiektu.

Błąd nr 10 – zastawione hydranty

Podobnie jak w przypadku gaśnic, hydrant musi być łatwo dostępny.

W magazynach i zakładach produkcyjnych zdarza się, że przed szafką hydrantową ustawiane są palety, regały, maszyny lub materiały.

Nawet jeżeli przeszkodę teoretycznie można przesunąć, w warunkach pożaru każda sekunda ma znaczenie.

Dodatkowo zadymienie i stres mogą znacząco utrudnić wykonanie czynności, które w normalnych warunkach wydają się proste.

Dlatego dostęp do urządzeń przeciwpożarowych powinien być stale utrzymywany, a nie tylko przygotowywany przed planowanym przeglądem.

Błąd nr 11 – ignorowanie usterek wykrytych podczas przeglądu

Sam przegląd nie poprawia bezpieczeństwa, jeżeli wykryte nieprawidłowości pozostają bez reakcji.

Jeżeli konserwator stwierdzi usterkę, należy określić sposób dalszego postępowania.

W zależności od problemu może być konieczne:

• wykonanie regulacji,
• wymiana uszkodzonego elementu,
• naprawa urządzenia,
• wykonanie dodatkowych badań,
• wymiana sprzętu na sprawny,
• usunięcie przeszkód ograniczających dostęp,
• poprawienie oznakowania.

Protokół zawierający listę usterek nie powinien trafiać do segregatora bez dalszych działań.

Błąd nr 12 – brak prawidłowej dokumentacji

Każdy rzetelnie wykonany przegląd powinien pozostawić po sobie odpowiednią dokumentację.

W zależności od rodzaju przeprowadzonych czynności dokumentacja może obejmować między innymi:

• identyfikację sprawdzonych urządzeń,
• datę wykonania czynności,
• zakres przeglądu i konserwacji,
• wyniki wykonanych pomiarów,
• informacje o stwierdzonych usterkach,
• zalecenia pokontrolne,
• informacje o wykonanych naprawach lub wymianach.

Dokumentacja jest ważna nie tylko ze względów formalnych. Pozwala śledzić historię urządzenia, porównywać wyniki pomiarów oraz planować kolejne czynności serwisowe.

Błąd nr 13 – brak ewidencji sprzętu PPOŻ

W niewielkim biurze kontrolowanie kilku gaśnic może być stosunkowo proste. Sytuacja wygląda inaczej w dużym zakładzie, magazynie lub obiekcie posiadającym wiele kondygnacji i budynków.

Bez uporządkowanej ewidencji łatwo przeoczyć urządzenie albo termin kolejnego przeglądu.

Warto stworzyć rejestr zawierający między innymi:

• rodzaj urządzenia,
• jego numer lub inne oznaczenie identyfikacyjne,
• dokładną lokalizację,
• datę ostatniego przeglądu,
• termin kolejnej kontroli,
• informacje o naprawach i wymianach,
• uwagi dotyczące stanu technicznego.

Dobrze prowadzona ewidencja znacząco ułatwia zarządzanie sprzętem przeciwpożarowym.

Błąd nr 14 – brak regularnych kontroli pomiędzy przeglądami

To, że profesjonalny przegląd został wykonany kilka miesięcy temu, nie oznacza, że do kolejnego terminu nie trzeba interesować się stanem sprzętu.

W międzyczasie może dojść do:

• uszkodzenia gaśnicy,
• zerwania zabezpieczenia,
• użycia urządzenia bez zgłoszenia tego faktu,
• zastawienia dostępu,
• uszkodzenia szafki hydrantowej,
• zmiany organizacji przestrzeni,
• usunięcia lub zasłonięcia oznakowania.

Dlatego osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo obiektu powinny zwracać uwagę na widoczne nieprawidłowości również pomiędzy wymaganymi przeglądami serwisowymi.

Czy pracownik firmy może samodzielnie konserwować gaśnice i hydranty?

Wykonywanie specjalistycznych czynności serwisowych wymaga odpowiedniej wiedzy i umiejętności.

Nie należy utożsamiać prostej kontroli dostępności sprzętu z profesjonalnym przeglądem technicznym i konserwacją.

Pracownik odpowiedzialny za bezpieczeństwo może na bieżąco zauważać takie problemy jak zastawiona gaśnica, uszkodzona szafka hydrantowa czy brak oznakowania. Jest to jednak czymś innym niż wykonywanie specjalistycznych czynności konserwacyjnych, badań i pomiarów.

Osoba zajmująca się zawodowo konserwacją powinna znać między innymi:

• budowę obsługiwanych urządzeń,
• zasady ich działania,
• wymagania dotyczące przeglądów,
• metody wykonywania pomiarów,
• sposób oceny stanu technicznego,
• zasady sporządzania dokumentacji.

Jak wygląda prawidłowy przegląd?

Nie istnieje jeden uniwersalny schemat odpowiedni dla każdego rodzaju sprzętu. Zakres czynności zależy od konkretnego urządzenia, jego konstrukcji, dokumentacji producenta i właściwych wymagań technicznych.

Można jednak przyjąć, że profesjonalne podejście powinno obejmować:

1. 1. Identyfikację urządzenia – ustalenie jego rodzaju, lokalizacji i danych potrzebnych do prawidłowego wykonania przeglądu.
   2. Kontrolę wizualną – ocenę stanu zewnętrznego, dostępności i widocznych uszkodzeń.
   3. Sprawdzenie techniczne – wykonanie czynności przewidzianych dla danego rodzaju sprzętu.
   4. Pomiary lub próby – jeśli są wymagane dla konkretnego urządzenia.
   5. Ocenę wyników – określenie, czy urządzenie spełnia wymagania i może pozostać w użytkowaniu.

1. Konserwację lub wskazanie koniecznych napraw – zależnie od stwierdzonego stanu.
2. Udokumentowanie wykonanych czynności – sporządzenie odpowiedniego protokołu lub zapisów serwisowych.

Chcesz nauczyć się profesjonalnej konserwacji gaśnic lub hydrantów?

Wykonywanie przeglądów urządzeń przeciwpożarowych może być kierunkiem rozwoju zawodowego zarówno dla osób rozpoczynających działalność w branży PPOŻ, jak i specjalistów, którzy chcą rozszerzyć zakres świadczonych usług.

PCSZ prowadzi specjalistyczne kursy dotyczące przeglądów i konserwacji sprzętu przeciwpożarowego, w tym:

• kurs konserwatora gaśnic i podręcznego sprzętu gaśniczego,
• kurs konserwatora hydrantów wewnętrznych,
• kurs konserwatora hydrantów zewnętrznych.

Podczas szkoleń uczestnicy zdobywają wiedzę dotyczącą między innymi budowy urządzeń, zasad wykonywania przeglądów, typowych usterek, wymaganych czynności konserwacyjnych, wykonywania pomiarów oraz prawidłowego dokumentowania przeprowadzonych prac.

Najważniejsza zasada: sprzęt PPOŻ musi być gotowy przed wystąpieniem pożaru

Gaśnice i hydranty mogą przez długi czas pozostawać nieużywane. Ich znaczenie ujawnia się jednak w jednej konkretnej chwili – kiedy dochodzi do pożaru.

Wtedy jest już za późno na zastanawianie się, kiedy wykonano ostatni przegląd, dlaczego zawór się nie otwiera albo czy gaśnica znajdująca się na ścianie rzeczywiście jest sprawna.

Dlatego skuteczna ochrona przeciwpożarowa wymaga systematyczności: prawidłowego doboru urządzeń, regularnych przeglądów, rzetelnej konserwacji, usuwania wykrytych usterek i prowadzenia dokumentacji.

Przegląd nie powinien być wykonywany wyłącznie po to, aby spełnić formalny obowiązek. Jego celem jest zapewnienie, że sprzęt będzie gotowy do działania dokładnie wtedy, gdy będzie najbardziej potrzebny.

Rozwijaj kompetencje z PCSZ

Jeżeli chcesz zdobyć wiedzę potrzebną do wykonywania przeglądów i konserwacji gaśnic, hydrantów lub innych urządzeń przeciwpożarowych, sprawdź ofertę specjalistycznych szkoleń PCSZ.

Możesz rozpocząć od jednej specjalizacji lub stopniowo rozszerzać zakres swoich kompetencji o kolejne urządzenia i systemy PPOŻ.